QR કોડવાળું નવું પાનકાર્ડ લાવી રહી છે સરકાર, જૂના કાર્ડનું શું થશે?, PAN 2.0 વિશે જાણવા જેવું બધું જ

કેન્દ્ર સરકારે 25 નવેમ્બર સોમવારે PAN 2.0 લોન્ચ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે 'નવું PAN 2.0 QR કોડ સુવિધા સાથે આવશે.'

જ્યારે ભારતમાં 78 કરોડથી વધુ વસતી પાસે PAN કાર્ડ છે, તો પછી નવું PAN 2.0 લાવવાની શું જરૂર છે. શું કેન્દ્ર સરકાર માત્ર QR કોડના કારણે 1,432 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવા જઈ રહી છે?

PAN 2.0ની ભારતના લોકો પર શું અસર થશે અને નવું કાર્ડ ન બનાવવાથી કઈ સમસ્યાઓ ઊભી થશે. આજનું એક્સપ્લેનર આ વિષય પર...

સૌથી પહેલા જાણીએ PAN કાર્ડ...

પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર એટલે કે PAN કાર્ડએ 10 અંકનો નંબર છે જે આવકવેરા વિભાગ દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે. PAN કાર્ડ તમામ ભારતીયો માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ છે. ઓળખ કાર્ડની સાથે નાણાકીય બાબતોમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે.

1️⃣ PAN 2.0 શું છે અને તેને શા માટે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું?

👉🏻 ભારતીય આવકવેરા વિભાગે પાનકાર્ડનું વર્ઝન 2.0 લોન્ચ કર્યું છે. આ PAN 1.0નું અપડેટેડ વર્ઝન છે. અત્યાર સુધી 1972માં રજૂ કરાયેલા પાનકાર્ડનો ઉપયોગ થતો હતો. પરંતુ હવે PAN 2.0નો ઉપયોગ ફરજિયાત કરવામાં આવશે. PAN 1.0માં ફેરફાર કરીને PAN 2.0 લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે.

25 નવેમ્બર (સોમવારે), કેન્દ્ર સરકારે PAN 2.0 યોજના માટે રૂ. 1,435 કરોડનું બજેટ મંજૂર કર્યું. કેન્દ્ર સરકાર PAN 2.0 દ્વારા સુરક્ષામાં સુધારો કરવા માગે છે. તેથી, PAN 2.0માં નવી અને વધુ સુરક્ષિત ટેકનોલોજી પ્રોટોકોલ સુવિધાઓ ઉમેરવામાં આવી છે. અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું-

'જૂના પાનકાર્ડમાં સુરક્ષાની ખામીઓ હતી, જેના કારણે છેતરપિંડીના કેસ વધી રહ્યા હતા. વ્યક્તિના પાનકાર્ડમાંથી ઓળખની ચોરી પણ વધવા લાગી હતી. અત્યારે પાનકાર્ડ ઓપરેટ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું સોફ્ટવેર 15થી 20 વર્ષ જૂનું છે. આ સોફ્ટવેરને કારણે ઘણી વખત સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે. તેથી, નવા પાનકાર્ડમાં સિસ્ટમ ડિજિટલ રીતે તૈયાર કરવામાં આવશે. નવી સિસ્ટમની મદદથી પાનકાર્ડ યુનિવર્સલ આઈડીની જેમ કામ કરશે.

2️⃣ PAN 2.0માં નવું શું હશે અને તેના ફાયદા શું હશે?

👉🏻 કેડિયા એડવાઈઝરીના ડાયરેક્ટર અજય કેડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, PAN 2.0 જૂના પાનકાર્ડથી સંપૂર્ણપણે અલગ હશે. તેને આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરીને ફાઇનાન્સ અને કરદાતાઓના ડેટાનું સંચાલન કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. ચાલો આને 4 મુદ્દાઓથી સમજીએ...

1. પાનકાર્ડનું ડિજિટલાઇઝેશન

PAN 2.0ની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેને ડિજિટલાઈઝ કરવામાં આવશે. સરળ ભાષામાં, PAN 2.0નું ફિઝિકલ કાર્ડ ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. તેનું ડિજિટલ કાર્ડ બનાવવામાં આવશે. આનાથી પાનકાર્ડની છેતરપિંડી અટકશે.

2. QR કોડની સુરક્ષા સુવિધા

PAN 2.0માં QR કોડ સુવિધા ઉમેરવામાં આવી છે. આને ડિજિટલ સિગ્નેચર તરીકે પણ સમજી શકાય છે. PAN કાર્ડ ધારકનું નામ અને PAN નંબર QR કોડમાં છુપાવવામાં આવશે. આ કોડને સ્માર્ટફોન અથવા કોઈપણ સ્કેનિંગ ઉપકરણથી સ્કેન કરવાથી પાનકાર્ડનું વેરિફિકેશન કરવામાં સરળતા રહેશે.

3. આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરવું

PAN 2.0ને આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરવું ફરજિયાત બનશે. જો તમારી પાસે પહેલાંથી જ PAN કાર્ડ લિંક છે, તો તેને નવા કાર્ડ સાથે અપડેટ કરવું પડશે. આનાથી કરદાતાઓની સરળતાથી ઓળખ થઈ શકશે અને આવકવેરા ચોરીને રોકવામાં મદદ મળશે.

4. અદ્યતન ટેકનોલોજી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર

PAN 2.0 આવકવેરા વિભાગની સિસ્ટમને વધુ સારી રીતે મદદ કરશે. આનાથી કાગળના દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ ઘટશે અને ડિજિટલાઇઝેશન દ્વારા તપાસ પ્રક્રિયા પણ ઝડપી બનશે. તેનો ઉપયોગ સરકારી યોજનાઓ, નાણાકીય વ્યવહારોમાં અને સત્તાવાર દસ્તાવેજ તરીકે કરવામાં આવશે.

3️⃣ શું PAN 2.0 માટે નવી અરજી કરવી પડશે અને શું તે મફત હશે?

👉🏻 અજય કેડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, જો તમારી પાસે પહેલાંથી જ PAN કાર્ડ છે તો તમારે PAN 2.0 માટે નવી અરજી કરવાની જરૂર નથી. તમારે ફક્ત PANને આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરવું પડશે. કારણ કે આવકવેરા વિભાગે આધાર લિંક કરવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું છે. PAN કાર્ડ લિંક કરવા માટે, તમારે આવકવેરા વેબસાઇટ incometaxindiaefilling.gov.in પર લોગ ઇન કરવું પડશે.

તમે SMS દ્વારા પણ PAN કાર્ડ લિંક કરી શકો છો. આ માટે તમારી પાસે આધાર કાર્ડ અને PAN સાથે જોડાયેલ મોબાઈલ નંબર હોવો જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, તમે UIDPAN લખી શકો છો અને તેને 56161 પર મોકલી શકો છો. આ પછી તમારું પાનકાર્ડ અપડેટ થઈ જશે.

તે જ સમયે, જો તમારી પાસે પહેલાથી જ પાનકાર્ડ નથી, તો તમારે આવકવેરાની વેબસાઇટ પર જઈને નવી અરજી કરવી પડશે. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે મફત હશે. આ માટે તમારે કોઈ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે નહીં. અરજી કર્યા પછી, તમને PAN 2.0 હેઠળ નવું ડિજિટલ પાનકાર્ડ મળશે. તેમાં આધાર લિંકિંગ સહિત અન્ય નવી સુવિધાઓ હશે.

4️⃣ PAN 2.0 કેવી રીતે મેળવવું અને તેને ક્યાં સ્ટોર કરવામાં આવશે?

👉🏻 PAN 2.0 બનાવ્યા પછી, તેને આવકવેરા વેબસાઇટ પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે. તમે તેને UTIITSL અને NSDLની સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી પણ ડાઉનલોડ કરી શકો છો. તે PDF ફોર્મેટમાં ડાઉનલોડ કરવામાં આવશે. તમે તેને તમારા ફોન અથવા કમ્પ્યુટર પર સાચવી શકો છો. આ કાર્ડ સંપૂર્ણ રીતે માન્ય હશે અને કોઈપણ સત્તાવાર પ્રક્રિયામાં તેનો ઉપયોગ કરી શકાશે. PAN 2.0નો ડેટા આવકવેરા વિભાગના ડેટાબેઝમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવશે.

5️⃣ શું જૂનું પાનકાર્ડ બંધ થઈ જશે?

👉🏻 અશ્વિની વૈષ્ણવના મતે જૂનું PAN બંધ થશે નહીં. જ્યાં સુધી નવું કાર્ડ નહીં બને ત્યાં સુધી જૂના કાર્ડથી કામ ચાલુ રહેશે. PAN 2.0 બન્યા પછી નવા કાર્ડનો ઉપયોગ ફરજિયાત બની જશે.

જૂના પાનકાર્ડને અપડેટ કરવા પર પાન નંબરમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં. એટલે કે તમારો PAN નંબર એ જ રહેશે. પરંતુ જો તમે પહેલીવાર PAN કાર્ડ બનાવી રહ્યા છો, તો તમને નવા PAN 2.0 સાથે નવો PAN નંબર આપવામાં આવશે.

6️⃣ PAN 2.0થી કરદાતાઓને શું ફાયદો થશે?

👉🏻 PAN 2.0થી કરદાતાઓને 5 લાભ થશે... 👇🏻

👉🏻 PAN 2.0 કરદાતાઓની નોંધણી ટેક્નોલોજીમાં પરિવર્તન લાવશે અને તેને વધુ ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવશે. તેનાથી કરદાતાઓને ઘણા ફાયદા થશે.

👉🏻 PAN 2.0 પછી, કરદાતાઓ માટે આવકવેરા વિભાગમાં નોંધણી કરાવવાનું સરળ બનશે. કરદાતાઓએ વેરિફિકેશન પ્રક્રિયા માત્ર એક જ જગ્યાએ પૂર્ણ કરવાની રહેશે. આ પછી વિગતોને ડેટાના રૂપમાં ઓનલાઈન સુરક્ષિત કરવામાં આવશે.

👉🏻 આ અંતર્ગત કરદાતાઓનો ડેટા એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ થશે. PAN 2.0 પછી ખોટી માહિતી મળવાની શક્યતા ઘટી જશે. આ સાથે, સરકાર PAN વૉલ્ટ સિસ્ટમ લાવશે, જેના દ્વારા PAN માહિતી વધુ સુરક્ષિત કરી શકાય છે.

👉🏻 PAN કાર્ડનો 10 અંકનો યુનિક નંબર QR કોડમાં છુપાયેલ હશે. કોઈપણ કરદાતાની વિગતો મેળવવા માટે, તમારે ફક્ત QR કોડ સ્કેન કરવો પડશે. આવી સ્થિતિમાં કરદાતાઓ માટે નાણા સંબંધિત તમામ મુદ્દાઓમાં પેપરવર્કમાં ઘટાડો થશે.

👉🏻 સરકાર PAN 2.0 હેઠળ એક પોર્ટલ પણ લોન્ચ કરશે. ટેક્સને લગતી કોઈપણ ફરિયાદ ઝડપથી ઉકેલી શકાય છે. આ સિવાય આ એક એકીકૃત પોર્ટલ હશે જેની સાથે તમામ સરકારી પોર્ટલ જોડવામાં આવશે.

7️⃣ PAN 2.0 કોમન બિઝનેસ આઇડેન્ટિફાઇ મિશન હેઠળ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, આ શું છે?

👉🏻 કોમન બિઝનેસ આઇડેન્ટિફાયર મિશન એટલે કે સીબીઆઈને સૌપ્રથમ નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા બજેટ સ્પીચ 2023 દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવી હતી. CBIનો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં બિઝનેસ કરવાની રીતને સરળ બનાવવાનો છે. આ મિશન હેઠળ, ભારતમાં શરૂ થયેલા કોઈપણ વ્યવસાયને એક અનન્ય ઓળખ નંબર આપવામાં આવે છે. જેથી તેના માટે તમામ પ્રકારના ટેક્સ, કાયદાકીય અને નાણાકીય વ્યવહારોનું સંચાલન કરી શકાય.

PAN 2.0 કોમન બિઝનેસ આઇડેન્ટિફાયર મિશન હેઠળ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. અત્યાર સુધી, કોઈપણ કંપની માટે PAN, TAN અને TIN નંબર અલગથી જારી કરવામાં આવતા હતા. આવકવેરા વિભાગ માટે તેનું સંચાલન કરવું મુશ્કેલ કામ હતું. તેથી, હવે PAN 2.0 પછી, ફક્ત એક યુનિક ID જારી કરવામાં આવશે, જેમાં PAN, TAN અને TINની માહિતી હશે.

8️⃣ જો PAN 2.0 ન બનાવ્યું તો શું થશે?

👉 જો તમને PAN 2.0 ન કરાવ્યું હોય, તો તેના કેટલાક ગેરફાયદા હોઈ શકે છે. જો તમારી પાસે જૂનું પાનકાર્ડ છે અને તમે તેને આધાર સાથે લિંક નથી કરાવ્યું તો સમસ્યા વધુ વધી શકે છે.

🔸જૂનું પાનકાર્ડ બંધ થઈ શકે છે.

🔸આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલિંગ અને નાણાકીય વ્યવહારોમાં સમસ્યા આવી શકે છે.

🔸તમે વિદેશ પ્રવાસ અથવા નોકરી માટે પાનકાર્ડનો ઉપયોગ કરી શકશો નહીં.

🔸બેંકિંગ વ્યવહારો, લોન અરજીઓ, ક્રેડિટ કાર્ડની અરજીઓ અને અન્ય કામ થશે નહીં.

🔸પાનકાર્ડ છેતરપિંડી અથવા બનાવટી થવાનું જોખમ રહેશે.

🔸તમને સરકારી યોજનાઓ અને સબસિડીનો લાભ નહીં મળે.

🔸PAN 2.0 ન હોવાને કારણે નાણાકીય અને કાનૂની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

9️⃣ કેટલા પ્રકારના પાનકાર્ડ છે અને શું તે સંસ્થાઓ માટે અલગ હોય છે?

👉  11 પ્રકારના પાનકાર્ડ છે. સંસ્થાને તેની પ્રોફાઇલના આધારે વિવિધ પ્રકારના પાનકાર્ડ આપવામાં આવે છે. જ્યારે વ્યક્તિઓને તેમની નાગરિકતાના આધારે પાનકાર્ડ મળે છે. આને PANકાર્ડ પર હાજર આલ્ફા અંક અનુસાર વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

1. પી કેટેગરીના પાનકાર્ડ સામાન્ય લોકોને આપવામાં આવે છે. આ પ્રકારનું PANકાર્ડ ભારતના નિવાસીને આપવામાં આવે છે. આ પ્રકારના પાનકાર્ડનો ઉપયોગ તે વ્યક્તિની આર્થિક પ્રવૃત્તિ વિશે માહિતી આપવા માટે થાય છે.

2. HUF કેટેગરીના પાનકાર્ડ હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારોને આપવામાં આવે છે. જેમાં હિન્દુ, જૈન કે શીખ પરિવારોનો સમાવેશ થાય છે. જ્યાં એક કરતાં વધુ કમાણી કરનાર વ્યક્તિઓ છે અને દરેક લોકો એક જ પરિવારનું ભરણપોષણ કરે છે.

3. કંપનીને c કેટેગરીનું PAN કાર્ડ આપવામાં આવે છે. કોઈપણ કંપની ભારતમાં બિઝનેસ શરૂ કરવા માટે સી કેટેગરીનું પાનકાર્ડ મેળવવું ફરજિયાત છે. પાનકાર્ડ દ્વારા કંપનીને એક વિશિષ્ટ ઓળખ મળે છે.

4. F કેટેગરીના પાનકાર્ડ ભાગીદારી પેઢીઓ માટે જારી કરવામાં આવે છે. આ પાનકાર્ડ ત્યારે આપવામાં આવે છે જ્યારે એક કરતાં વધુ વ્યક્તિઓ ફર્મની નોંધણી કરે છે.

5. દેશમાં સરકારી વિભાગો માટે પણ પાનકાર્ડ આપવામાં આવે છે. આ માટે જી કેટેગરીના પાનકાર્ડ છે. તેને સરકારી સંસ્થાઓનું પાનકાર્ડ પણ કહેવામાં આવે છે. આ તે સરકારી વિભાગોને આપવામાં આવે છે જે આવકવેરા વિભાગમાં નોંધણી કરાવે છે.

6. T કેટેગરીના પાનકાર્ડ ચેરિટેબલ ઓર્ગેનાઈઝેશન અથવા ટ્રસ્ટોને આપવામાં આવે છે. ધાર્મિક, ચેરિટેબલ અથવા અન્ય જાહેર હેતુઓ માટે કામ કરતા ટ્રસ્ટો T શ્રેણી હેઠળ આવે છે. આ સાથે ટ્રસ્ટના નાણાકીય વ્યવહારો પર પણ નજર રાખવામાં આવે છે.

7. એસોસિએશનને A કેટેગરીના પાનકાર્ડ આપવામાં આવે છે. જો આપણે સરળ ભાષામાં એસોસિએશનને સમજીએ, તો બે અથવા વધુ લોકો અથવા કંપની બિઝનેસના હેતુથી બનાવે છે.

8. B કેટેગરીના પાનકાર્ડ બોડી ઓફ ઈન્ડિવિજ્યુઅલ્સ માટે જારી કરવામાં આવે છે. બોડી ઓફ ઈન્ડિવિજ્યુઅલ્સને બે કે વધુ લોકો મળીને બનાવે છે. તેમાં કંપની સામેલ નથી હોતી.

9. સ્થાનિક સત્તાધિકારી માટે L શ્રેણીનું પાનકાર્ડ આપવામાં આવે છે. લોકલ ઓથોરિટી એટલે કે નગરપાલિકા અથવા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન. L કેટેગરીના પાનકાર્ડ તેમના નાણાકીય વ્યવહારોને ટ્રેક કરવા માટે આપવામાં આવે છે.

10. લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપને F કેટેગરીનું PAN કાર્ડ પણ મળે છે. જ્યારે એક કરતાં વધુ વ્યક્તિ લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ હેઠળ કંપની બનાવે છે ત્યારે તે આપવામાં આવે છે.

11. આર્ટિફિશિયલ જ્યુરીડિકલ પર્સનને J શ્રેણીનું પાનકાર્ડ મળે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ બાકીની 10 કેટેગરીમાં ન આવે તો જ તેને આ પાનકાર્ડ મળે છે.

આ સિવાય વિદેશી નાગરિકો અને વિદેશી કંપનીઓને પણ પાનકાર્ડ આપવામાં આવે છે. તેઓએ ફોર્મ 49AA દ્વારા અરજી કરવાની રહેશે.

©️ Vats Asodariya